Από μια αποτυχημένη πρώτη προπονητική εμπειρία μέχρι τη δημιουργία της δυναστείας των Σαν Αντόνιο Σπερς. Η ιστορία του Γκρεγκ Πόποβιτς, του ανθρώπου που άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο χτίζονται οι ομάδες στο NBA.
Οι περισσότεροι γνωρίζουν τον Γκρεγκ Πόποβιτς ως τον άνθρωπο των πέντε πρωταθλημάτων με τους Σαν Αντόνιο Σπερς, τον προπονητή που δημιούργησε μία από τις μεγαλύτερες δυναστείες στην ιστορία του NBA και έναν από τους σημαντικότερους δασκάλους του σύγχρονου μπάσκετ. Λίγοι, όμως, θυμούνται ότι η διαδρομή του προς την κορυφή δεν ξεκίνησε με τίτλους και επιτυχίες, αλλά με απογοητεύσεις, αμφιβολίες και μία αποτυχία που θα μπορούσε να βάλει πρόωρο τέλος στα όνειρά του.
Αν κάποιος κοιτούσε τον νεαρό Πόποβιτς στα τέλη της δεκαετίας του ’70, δύσκολα θα φανταζόταν ότι κάποτε θα γινόταν ο άνθρωπος που θα επηρέαζε όσο λίγοι το παγκόσμιο μπάσκετ. Δεν ήταν πρώην σούπερ σταρ, ούτε ένα ανερχόμενο προπονητικό φαινόμενο. Ήταν ένας απόφοιτος της Ακαδημίας της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, όπου αγωνίστηκε ως γκαρντ κι υπηρέτησε για αρκετά χρόνια ως αξιωματικός.
Αυτή η στρατιωτική εμπειρία διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τον χαρακτήρα του. Η πειθαρχία, η υπευθυνότητα κι η σημασία της ομάδας μπήκαν στη ζωή του πολύ πριν καθίσει σε έναν πάγκο. Ο ίδιος, ωστόσο, καταλάβαινε ότι για να γίνει πραγματικά καλός προπονητής δεν αρκούσαν οι αρχές, έπρεπε να μάθει το παιχνίδι σε βάθος.
Έτσι άρχισε να ταξιδεύει. Σε μια εποχή που το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν είχε ακόμα την αναγνώριση που απολαμβάνει σήμερα, ο Πόποβιτς επισκεπτόταν χώρες της Ευρώπης, παρακολουθώντας προπονήσεις και συζητώντας με ανθρώπους που αντιμετώπιζαν το παιχνίδι διαφορετικά από τους Αμερικανούς. Δεν έψαχνε απλώς νέες ασκήσεις ή συστήματα, αλλά προσπαθούσε να καταλάβει πώς δημιουργείται μια ομάδα, πώς αναπτύσσονται οι παίκτες και πώς η συλλογικότητα μπορεί να γίνει μεγαλύτερη από το ταλέντο.
Η πρώτη μεγάλη ευκαιρία ήρθε στο Pomona-Pitzer Colleges, όπου ανέλαβε χρέη πρώτου προπονητή. Τα αποτελέσματα δεν ήταν εντυπωσιακά κι η πορεία του δεν εξελίχθηκε όπως θα περίμενε. Για πολλούς, εκείνη η περίοδος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αποτυχία. Για τον ίδιο, όμως, ήταν το σημαντικότερο σχολείο της ζωής του.
Αντί να εγκαταλείψει, αποφάσισε να ξεκινήσει ξανά από την αρχή. Η επόμενη στάση ήταν δίπλα στον Λάρι Μπράουν, έναν από τους κορυφαίους δασκάλους της προπονητικής. Ως βοηθός του, ο Πόποβιτς δεν έμαθε μόνο περισσότερα για την τακτική. Έμαθε πώς να διαχειρίζεται προσωπικότητες, πώς να επικοινωνεί με τους παίκτες και, κυρίως, πώς να δημιουργεί εμπιστοσύνη μέσα στα αποδυτήρια.
Λίγα χρόνια αργότερα επέστρεψε στους Σαν Αντόνιο Σπερς, αυτή τη φορά ως γενικός διευθυντής. Η ομάδα δεν είχε την πορεία που περίμενε και, τον Δεκέμβριο του 1996, πήρε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες αποφάσεις στην ιστορία του οργανισμού. Απέλυσε τον προπονητή Μπομπ Χιλ κι ανέλαβε ο ίδιος την τεχνική ηγεσία.
Η κίνηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Πολλοί τον κατηγόρησαν ότι εκμεταλλεύτηκε τη θέση του για να γίνει προπονητής, ενώ αρκετοί πίστευαν ότι η επιλογή του θα αποτύγχανε. Ο ίδιος, όμως, δεν προσπάθησε ποτέ να πείσει κανέναν με λόγια. Προτίμησε να το κάνει μέσα από τη δουλειά.
Η επόμενη χρονιά αποδείχθηκε καθοριστική. Οι Σπερς επέλεξαν τον Τιμ Ντάνκαν στο Draft του 1997, κάτι που οι περισσότεροι θεωρούν ότι από εκεί άρχισαν όλα. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη. Ο Ντάνκαν ήταν ένας σπουδαίος παίκτης, αλλά χρειάστηκε να βρεθεί στο κατάλληλο περιβάλλον για να εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους πάουερ φόργουορντ όλων των εποχών. Αυτό το περιβάλλον το δημιούργησε ο Πόποβιτς.
Έχτισε μια ομάδα στην οποία κανείς δεν ήταν πάνω από το σύνολο. Οι τίτλοι, τα στατιστικά κι οι ατομικές διακρίσεις έρχονταν πάντα σε δεύτερη μοίρα απέναντι στη λειτουργία της ομάδας. Ήταν μια φιλοσοφία που αρχικά ξένισε το NBA, αλλά σταδιακά έγινε σημείο αναφοράς.
Την ίδια περίοδο ο Πόποβιτς άρχισε να κοιτάζει εκεί όπου οι περισσότερες ομάδες δεν κοιτούσαν. Επένδυσε στο διεθνές scouting κι εμπιστεύθηκε παίκτες που δεν προέρχονταν από το αμερικανικό μπασκετικό σύστημα. Ο Μάνου Τζινόμπιλι από την Αργεντινή κι ο Τόνι Πάρκερ από τη Γαλλία δεν ήταν απλώς δύο εξαιρετικοί αθλητές. Ήταν οι συμβολισμοί μιας νέας εποχής, στην οποία το ταλέντο δεν είχε σύνορα.
Η επιτυχία των Σπερς απέδειξε ότι μια ομάδα μπορούσε να πρωταγωνιστήσει χωρίς υπερβολές, χωρίς καθημερινό θόρυβο και χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά σε έναν σούπερ σταρ. Το παιχνίδι τους στηριζόταν στην κίνηση της μπάλας, στην υπομονή, στην αλληλοκάλυψη και στην εμπιστοσύνη. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί προπονητές του σημερινού NBA αναγνωρίζουν πως οι ιδέες του Πόποβιτς επηρέασαν βαθιά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται το άθλημα.
Η επιρροή του, όμως, ξεπέρασε τις τέσσερις γραμμές του γηπέδου. Προπονητές όπως ο Στιβ Κερ, ο Μάικ Μπουντενχόλζερ, ο Ίμε Ουντόκα και πολλοί ακόμη εργάστηκαν δίπλα του και μετέφεραν τη φιλοσοφία του σε άλλους οργανισμούς. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργήθηκε αυτό που πολλοί αποκαλούν «δέντρο του Πόποβιτς», ένα από τα πιο επιδραστικά προπονητικά δίκτυα στην ιστορία του NBA.
Ίσως, όμως, η μεγαλύτερη επιτυχία του να μην ήταν ποτέ τα πέντε πρωταθλήματα. Ήταν το γεγονός ότι απέδειξε πως η αποτυχία δεν είναι το τέλος μιας διαδρομής, αλλά πολλές φορές η αρχή της.
Αν ο νεαρός Γκρεγκ Πόποβιτς είχε αφήσει την απογοήτευση από τα πρώτα του βήματα να τον λυγίσει, το NBA πιθανότατα θα ήταν διαφορετικό. Δεν θα υπήρχε η ίδια πίστη στη δύναμη της κουλτούρας, η ίδια έμφαση στην ανάπτυξη των παικτών και ίσως η παγκόσμια αγορά να μην είχε ανοίξει τόσο γρήγορα για τους Ευρωπαίους και τους υπόλοιπους διεθνείς αθλητές.