Η καριέρα του Ζοφρί Λοβέρν σπάνια ακολούθησε τον πιο ασφαλή ή προβλέψιμο δρόμο.
Από την απόφασή του να φύγει από τη Γαλλία ως νεαρός παίκτης αναζητώντας μια ευκαιρία, μέχρι το να γίνει ο πρώτος ξένος αρχηγός στην ιστορία της Παρτίζαν, να φτάσει στο NBA, να αποχωρήσει οικειοθελώς από το Σαν Αντόνιο για να κυνηγήσει την κατάκτηση της EuroLeague με τη Φενέρμπαχτσε, να αντιμετωπίσει σοβαρούς τραυματισμούς και τελικά να επιστρέψει στην ομάδα στην οποία για περισσότερο από μία δεκαετία υποσχόταν ότι κάποια μέρα θα ξαναέπαιζε, η διαδρομή του καθορίστηκε τόσο από τις επιλογές και το τάιμινγκ όσο και από το ίδιο το μπάσκετ.
Τώρα που πλησιάζει στην τελική ευθεία αυτής της διαδρομής, ο Λοβέρν μπορεί να αναλογιστεί αυτές τις αποφάσεις από μια εντελώς διαφορετική οπτική. Κάποιες θα τις έπαιρνε ξανά χωρίς δεύτερη σκέψη. Για άλλες παραδέχεται ανοιχτά ότι ήταν λάθη.
Αυτή η αυτοκριτική αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες του δεύτερου μέρους της εκτενούς συζήτησής του με το SKWEEK. Αν το πρώτο μέρος αφορούσε σε μεγάλο βαθμό την αίσθηση του «ανήκειν» — την Παρτίζαν, τον Ντούσκο Βουγιόσεβιτς, το Βελιγράδι, την οικογένεια και τους τόπους και ανθρώπους που τον διαμόρφωσαν — το δεύτερο αφορά περισσότερο την οπτική που αποκτά κανείς με το πέρασμα του χρόνου. Τι αλλάζει όταν ένας παίκτης, που πέρασε μεγάλο μέρος της καριέρας του ανησυχώντας για το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια, συνειδητοποιεί ξαφνικά ότι έχει αντέξει πολύ περισσότερο απ’ όσο κάποτε φανταζόταν;
Ο Γάλλος ψηλός εντάχθηκε στη Φενέρμπαχτσε το 2018, έχοντας επιλέξει να αποχωρήσει από τους Σαν Αντόνιο Σπερς παρότι είχε τη δυνατότητα να παραμείνει στο NBA.
Στη θεωρία, η λογική πίσω από την απόφαση ήταν πειστική. Ο Λοβέρν ήθελε απεγνωσμένα να κατακτήσει τη EuroLeague, η Φενέρμπαχτσε αποτελούσε μία από τις κυρίαρχες δυνάμεις της Ευρώπης και ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς του πρόσφερε την ευκαιρία να δουλέψει υπό τις οδηγίες του πιο πολυνίκη προπονητή της ηπείρου.
Η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο περίπλοκη. Ο Λοβέρν αγωνίστηκε μόλις για λίγους μήνες προτού ένας τραυματισμός τον αφήσει εκτός για οκτώ μήνες. Λίγο μετά την επιστροφή του, η πανδημία του COVID-19 έβαλε απότομο τέλος στη σεζόν 2019-20. Αυτό που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν από τους καθοριστικούς σταθμούς της καριέρας του μετατράπηκε τελικά σε μια εμπειρία την οποία σήμερα εξετάζει μέσα από το άβολο πρίσμα του «τι θα μπορούσε να είχε συμβεί».
Αυτό κάνει την τελευταία επιστροφή του ίδιου του Ομπράντοβιτς ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για εκείνον. Δεκατέσσερα χρόνια μετά την αποχώρησή του από τον Παναθηναϊκό, ο Σέρβος προπονητής επέστρεψε στην Αθήνα, δημιουργώντας έναν προφανή παραλληλισμό με την επιστροφή του Λοβέρν στην Παρτίζαν έπειτα από 12 χρόνια.
Έχοντας συνεργαστεί με τον Ομπράντοβιτς και ακούγοντάς τον να μιλά για τους δύο συλλόγους που βρίσκονται πιο κοντά στην καρδιά του, ο Λοβέρν δεν εξεπλάγη ιδιαίτερα. Όπως θυμάται, ο Ομπράντοβιτς θεωρούσε πάντα τον Παναθηναϊκό και την Παρτίζαν δικές του ομάδες. Κυρίως, όμως, ο Λοβέρν εξηγεί τι ήταν αυτό που διαφοροποιούσε τον Ομπράντοβιτς από τους προπονητές που ενδιαφέρονται να καλλιεργούν εύκολες σχέσεις με τους παίκτες και τον τρόπο με τον οποίο επιχειρούσε να οδηγεί τις ομάδες του στην επιτυχία.
Η Ελλάδα, ωστόσο, εμφανίζεται στην ιστορία του Λοβέρν και με έναν ακόμη, μέχρι σήμερα άγνωστο τρόπο.
Το 2022, όταν επέστρεψε στη Γαλλία για λογαριασμό της Βιλερμπάν, ο Παναθηναϊκός αποτελούσε επίσης μία πιθανή επιλογή. Ο Λοβέρν λέει ότι επέλεξε τη Βιλερμπάν — μια απόφαση την οποία σήμερα συνοδεύει με τη λέξη «δυστυχώς». Μία ακόμη πιο ενδιαφέρουσα ευκαιρία παρουσιάστηκε δύο χρόνια αργότερα. Στις 19 Δεκεμβρίου 2024, ο Ματίας Λεσόρ υπέστη κάταγμα περόνης στο αριστερό πόδι κατά τη διάρκεια του αγώνα του Παναθηναϊκού με την Μπασκόνια για τη EuroLeague, ένας τραυματισμός που απαιτούσε χειρουργική επέμβαση και δημιούργησε άμεσα ανάγκη ενίσχυσης στη γραμμή ψηλών των «πράσινων».
Ο Λοβέρν αποκαλύπτει ότι στη συνέχεια ο Παναθηναϊκός επιχείρησε να τον φέρει στην Αθήνα πριν εκπνεύσει η προθεσμία μεταγραφών της EuroLeague, όμως η Βιλερμπάν αρνήθηκε να τον αποδεσμεύσει, καθώς ο γαλλικός σύλλογος εξακολουθούσε να πιστεύει ότι μπορούσε να διεκδικήσει το εγχώριο πρωτάθλημα.
Η συζήτηση στη συνέχεια ταξιδεύει πολύ πιο πίσω — στο Παρίσι του 2010 και σε μία από εκείνες τις συμπτώσεις που αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μόνο όταν τις κοιτάζεις εκ των υστέρων. Ο Λοβέρν και ο Λεό Βέστερμαν παρακολούθησαν την Παρτίζαν στο Final Four της EuroLeague, γοητεύτηκαν από τη σερβική ομάδα και αστειεύονταν ότι κάποια μέρα θα μπορούσαν να αγωνιστούν εκεί. Στο ίδιο ακριβώς Final Four, ένας ακόμη νεαρός Γάλλος, ο Εβάν Φουρνιέ, ανέπτυσσε τη δική του ιδιαίτερη σχέση με τον Ολυμπιακό.
Χρόνια αργότερα, ο Λοβέρν έγινε αρχηγός της Παρτίζαν, ο Βέστερμαν ακολούθησε τον ίδιο δρόμο προς το Βελιγράδι και ο Φουρνιέ εκπλήρωσε τελικά τη δική του εφηβική μπασκετική επιθυμία στον Πειραιά. Για τον Λοβέρν, αυτή η ιστορία ανοίγει ένα παράθυρο σε μια εποχή κατά την οποία οι ευρωπαϊκοί σύλλογοι διέθεταν ταυτότητες αρκετά ισχυρές ώστε να συναρπάζουν νεαρούς παίκτες από άλλες χώρες, προτού συμβόλαια, χρήματα ή υπολογισμοί καριέρας μπουν στην εξίσωση.
Και αυτό οδηγεί φυσικά στην ευρύτερη συζήτηση της συνέντευξης που αφορά το ευρωπαϊκό μπάσκετ.
Ο Λοβέρν βλέπει μια EuroLeague που πλησιάζει σταθερά προς το μπάσκετ που ο ίδιος έζησε στο NBA πριν από περίπου μία δεκαετία — πιο γρήγορο, με χαμηλότερα σχήματα, περισσότερο προσανατολισμένο στους γκαρντ και ολοένα πιο αποκομμένο από τις παραδοσιακές ταυτότητες των συλλόγων της.
Το κολεγιακό μπάσκετ τραβά νεαρούς Ευρωπαίους στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Ιαπωνία μπορεί να δελεάσει καταξιωμένους παίκτες της EuroLeague με απολαβές που η Ευρώπη δυσκολεύεται να συναγωνιστεί, η Μέση Ανατολή επενδύει επιθετικά, νέα πρότζεκτ εμφανίζονται συνεχώς και το NBA Europe πλανάται πάνω από ολόκληρο το τοπίο ως ένας άγνωστος παράγοντας που θα μπορούσε να αλλάξει τα πάντα. Την ίδια στιγμή, τα χρήματα αυξάνονται με ρυθμό που εκπλήσσει ακόμη και έναν παίκτη ο οποίος επέστρεψε από το NBA σε μια εποχή όπου τα 2-3 εκατομμύρια ευρώ αντιπροσώπευαν την κορυφή της ευρωπαϊκής αγοράς.
Ωστόσο, τα πιο αποκαλυπτικά σημεία έρχονται όταν η συζήτηση παύει να αφορά το ευρωπαϊκό μπάσκετ και επιστρέφει στον ίδιο τον Λοβέρν. Χαρακτηρίζει ανοιχτά λάθος την αποχώρησή του από το Σαν Αντόνιο το 2018. Παραδέχεται ότι πιθανότατα δεν έπρεπε ποτέ να φύγει ούτε από τη Ζάλγκιρις. Και αντί να προσπαθεί, χρόνια αργότερα, να δικαιολογήσει αυτές τις αποφάσεις, τις αποδίδει σε κάτι πολύ απλούστερο: στην ανυπομονησία, στον φόβο ενός τραυματισμού και στην αδυναμία του τότε να φανταστεί ότι το σώμα του θα του επέτρεπε να αγωνίζεται σε υψηλό επίπεδο για αρκετά χρόνια μετά τα 30.
Στα 34 του, έχοντας σταθερά στο μυαλό του ακόμη δύο ή τρεις σεζόν και με την προοπτική να αγωνίζεται μέχρι τα 40 να μην ακούγεται πλέον τόσο παράλογη όσο κάποτε, ο Λοβέρν μπορεί πλέον να προσδιορίσει το χαρακτηριστικό που θα ήθελε να διέθετε ο νεότερος εαυτός του.
Ομπράντοβιτς, Παναθηναϊκός και όσα του δίδαξε ο Ζέλικο
Αυτό το καλοκαίρι είχαμε μια μεγάλη επιστροφή στο ευρωπαϊκό μπάσκετ, καθώς ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς επέστρεψε στον Παναθηναϊκό έπειτα από 14 χρόνια. Η δική σου επιστροφή στην Παρτίζαν ήρθε έπειτα από 12 χρόνια απουσίας. Είδες κάποιους παραλληλισμούς ανάμεσα στις δύο ιστορίες ή ο συναισθηματικός δεσμός ενός προπονητή με έναν σύλλογο είναι θεμελιωδώς διαφορετικός από εκείνον ενός παίκτη;
Όχι, δεν το νομίζω. Ο Ζέλικο είναι επίσης πολύ συναισθηματικός στις επιλογές του. Τον άκουγα πάντα να λέει ότι, ουσιαστικά, οι δύο ομάδες του είναι ο Παναθηναϊκός και η Παρτίζαν. Οπότε δεν με εκπλήσσει ιδιαίτερα το γεγονός ότι επέστρεψε στον Παναθηναϊκό.
Υπάρχει κάποια αστεία, ασυνήθιστη ή ελάχιστα γνωστή ιστορία για τον Ζέλικο Ομπράντοβιτς που να αποτυπώνει τέλεια το πώς ήταν τα πράγματα πίσω από κλειστές πόρτες την περίοδο που ήσουν στη Φενέρμπαχτσε;
Όχι ακριβώς, για να είμαι ειλικρινής. Η θητεία μου στη Φενέρμπαχτσε ήταν μεγάλη και μικρή ταυτόχρονα. Πήγα εκεί, έπαιξα 3-4 μήνες και μετά τραυματίστηκα για οκτώ μήνες. Επέστρεψα από τον τραυματισμό και δύο μήνες αργότερα ήρθε ο COVID.
Ο Ζέλικο έχει έναν πραγματικά διαφορετικό τρόπο προπονητικής. Με έκανε να καταλάβω ότι δεν κάνεις πράγματα για τον σύλλογο ή για τον προπονητή, αλλά για τον εαυτό σου. Αυτό είναι πιθανότατα που έμαθα από εκείνον. Πολλοί προπονητές προσπαθούν να είναι άνετοι μαζί σου και να γίνουν φίλοι σου. Ο Ζέλικο δεν νοιάζεται τόσο γι’ αυτό. Κάνει αυτό που θεωρεί ότι πρέπει να κάνει για να οδηγήσει την ομάδα στην επιτυχία. Έχει τον δικό του τρόπο. Σου αρέσει ή όχι, αυτός είναι ο τρόπος του. Και οι ψεύτικες φιλίες δεν είναι στο στιλ του.
Η μεταγραφή στον Παναθηναϊκό που δεν έγινε ποτέ
Σήμερα, το γαλλικό μπάσκετ έχει αξιοσημείωτη παρουσία στην Ελλάδα. Μόνο ο Παναθηναϊκός έχει τέσσερις παίκτες: Ματίας Λεσόρ, Γκερσόν Γιαμπουσέλε, Μουσταφά Φαλ και Σιλβέν Φρανσίσκο. Είχες συζητήσεις με ελληνικές ομάδες κατά τη διάρκεια της καριέρας σου;
Ναι. Δυστυχώς, επέλεξα να πάω στη Βιλερμπάν αντί να πάω στον Παναθηναϊκό [το 2022]. Και δυστυχώς, όταν ο Λεσόρ έσπασε το πόδι του [τον Δεκέμβριο του 2024], η Βιλερμπάν δεν με άφησε να πάω στον Παναθηναϊκό.
Η Βιλερμπάν ζήτησε buyout;
Δεν ξέρω. Μου είπαν ότι δεν θα με αποδέσμευαν. Αν θυμάμαι καλά, ήταν ακριβώς πριν κλείσει το μεταγραφικό παράθυρο της EuroLeague. Δεν γνωρίζω ακριβώς ολόκληρη την ιστορία, αλλά τελικά έμεινα επειδή πίστευαν ότι εξακολουθούσαμε να έχουμε πιθανότητες να κατακτήσουμε το γαλλικό πρωτάθλημα.
Η ολοένα μεγαλύτερη γαλλική παρουσία στην Ελλάδα κάνει την προοπτική πιο ελκυστική για εσένα;
Καταρχάς, πραγματικά πιστεύω ότι η Ελλάδα είναι ένα από τα καλύτερα μέρη για να αγωνιστείς στην Ευρώπη όσον αφορά τον τρόπο ζωής.
Από την περασμένη σεζόν υπάρχουν όλο και περισσότερες ανταγωνιστικές ομάδες. Πριν, απ’ όσο καταλαβαίνω, ο Παναθηναϊκός και ο Ολυμπιακός ήταν πολύ πιο δυνατοί από οποιαδήποτε άλλη ομάδα.
Τώρα όμως υπάρχει ο ΠΑΟΚ, υπάρχει ο Άρης, οπότε το πρωτάθλημα γίνεται ολοένα πιο ανταγωνιστικό. Η Ελλάδα έχει την πιο έντονη αντιπαλότητα και τα μεγαλύτερα μπάτζετ. Επομένως, είναι λογικό οι καλύτεροι Ευρωπαίοι παίκτες να πηγαίνουν εκεί. Το ελληνικό πρωτάθλημα γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρον κάθε χρόνο.
Παρίσι 2010: Παρτίζαν, Ολυμπιακός και εφηβικά όνειρα
Το 2010, εσύ και ο Λεό Βέστερμαν βρισκόσασταν στο Παρίσι, παρακολουθώντας την Παρτίζαν στο Final Four και ονειρευόσασταν ότι μια μέρα θα παίζατε για εκείνη την ομάδα. Ακριβώς την ίδια περίοδο, ένας νεαρός Εβάν Φουρνιέ ερωτευόταν τον Ολυμπιακό. Πόσο περίεργο είναι να βλέπεις σήμερα πώς εκείνοι οι εφηβικοί μπασκετικοί «έρωτες» κατέληξαν να διαμορφώνουν τις καριέρες σας;
Ναι, είναι αλήθεια. Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ.
Ήξερα ότι ο Εβάν είχε πει πριν από μερικά χρόνια πως, αν επέστρεφε στην Ευρώπη, θα ήθελε να παίξει στον Ολυμπιακό. Αλλά δεν θυμόμουν ότι αυτό προερχόταν από το ίδιο Final Four, στο Παρίσι το 2010.
Si un jour je devais retourner en Europe et que j’avais le choix daller ou je veux, je pense que j’irais a l’Olympiacos. Cest quand meme un sacré club #F4GLORY
— Evan Fournier (@EvanFourmizz) May 21, 2022
Στη Γαλλία εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν πολλοί αγώνες EuroLeague στην τηλεόραση. Ήταν ένας την εβδομάδα. Προφανώς, τότε είχαμε περισσότερες ομάδες και διαφορετικό πρόγραμμα και format. Θυμάμαι ότι εγώ και ο Λεό παρακολουθήσαμε ένα παιχνίδι της Παρτίζαν εκείνη τη σεζόν. Και ήμασταν σε φάση: «Ουάου, τι στο διάολο συμβαίνει μέσα σε αυτό το γήπεδο; Όλοι χοροπηδάνε».
Οπότε αρχίσαμε να βλέπουμε κάποια βίντεο στο YouTube και εντυπωσιαστήκαμε. Και μετά, όταν πήγαμε στο Final Four, υπήρχαν πολλοί Σέρβοι οπαδοί στο γήπεδο. Αρχίσαμε να κάνουμε πλάκα μεταξύ μας και να λέμε: «Αυτοί οι τύποι είναι σχεδόν στην ηλικία μας, οπότε ποιος ξέρει; Ίσως του χρόνου ή σε δύο σεζόν να είμαστε κι εμείς εκεί».
Εκείνη την εποχή, κάποιοι Γάλλοι παίκτες άρχιζαν να φεύγουν από τη Γαλλία, αλλά όχι σε τόσο μικρή ηλικία. Και ειδικά ποτέ για τη Σερβία.
Οπότε ήταν μια απροσδόκητη κίνηση. Και τελικά κατέληξε όπως όλοι γνωρίζουν.
Ερ.: Έχεις μιλήσει με τον Εβάν Φουρνιέ από τότε που πήγε στον Ολυμπιακό;
Απ.: Ναι, μιλήσαμε μία φορά όταν παίξαμε αντίπαλοι, όταν ήμουν στη Βιλερμπάν. Μιλήσαμε επίσης πριν από μερικούς μήνες.
Του αρέσει πραγματικά εκεί. Η οικογένειά του νιώθει άνετα και σίγουρα θα τελειώσει εκεί την καριέρα του. Όταν έχεις κάτι, πάντα θέλεις περισσότερα. Αλλά κατέκτησε και τη EuroLeague, κάτι που σίγουρα είναι τεράστιο για την καριέρα του και για την καριέρα οποιουδήποτε παίκτη. Οπότε αυτό είναι πραγματικά πολύ ωραίο.
Το 2010, είχατε κάνει ποτέ κάποια συζήτηση για την Παρτίζαν και τον Ολυμπιακό; Για το ότι ο Εβάν ήθελε κάποια μέρα να παίξει στον Ολυμπιακό;
Για να είμαι ειλικρινής, δεν θυμάμαι κάτι σχετικά με τον Εβάν. Αλλά εγώ και ο Λεό θυμάμαι ότι το είχαμε συζητήσει.
Υπάρχει όμως και μια ιστορία με τον Αξέλ Τουπάν. Ζούσαμε στη Γαλλία, στο ίδιο χωριό. Ήμασταν μαζί όλη μέρα και παίζαμε μπάσκετ μαζί κάθε μέρα. Και τελικά καταλήξαμε να παίξουμε μαζί.
Εγώ ήμουν στο Ντένβερ και εκείνος στην G League. Είχε ένα δεκαήμερο συμβόλαιο και η ομάδα που τον επέλεξε ήταν το Ντένβερ. Έτσι καταλήξαμε να παίζουμε μαζί στο NBA. Από ένα πολύ μικρό χωριό στη Γαλλία, όπου παίζαμε μπάσκετ στο ανοιχτό γήπεδο του σχολείου, βρεθήκαμε συμπαίκτες στο NBA. Ήταν κι αυτό τρελό, αν το σκεφτείς.
Η EuroLeague που αλλάζει
Ποια είναι η άποψή σου γενικά για τη σεζόν της EuroLeague που έρχεται; Ποιο είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο για εσένα;
Πιστεύω ότι το παιχνίδι έχει αλλάξει. Πριν από δύο σεζόν, όταν ο Εβάν είχε μόλις πάει στον Ολυμπιακό, μου είπε: «Ξέρεις κάτι; Νομίζω ότι περίμενα πολύ μεγαλύτερη διαφορά στο παιχνίδι ανάμεσα στο NBA και την Ευρώπη».
Μου είπε ότι η EuroLeague μοιάζει με το NBA και μετά διόρθωσε τον εαυτό του και είπε: «Με το NBA πριν από 6-7-8 χρόνια». Κι εγώ πιστεύω ακριβώς το ίδιο.
Υπάρχουν ακόμη κάποιες διαφορές ανάμεσα στο NBA και την Ευρώπη, αλλά ο τρόπος με τον οποίο παίζουμε σήμερα στην Ευρώπη μοιάζει με τον τρόπο που έπαιζαν στο NBA πριν από 8-10 χρόνια. Το παιχνίδι είναι πιο γρήγορο, οι παίκτες είναι πιο κοντοί, οι ψηλοί δεν παίζουν πλέον καθόλου με την μπάλα και οι γκαρντ γίνονται όλο και πιο επιδέξιοι.
Πιστεύω επίσης ότι έχουμε περισσότερους αγώνες κάθε χρόνο, επομένως χρειάζεσαι όλο και περισσότερους παίκτες στο ρόστερ, περισσότερους παίκτες που να μπορούν να αγωνιστούν, γιατί δεν μπορείς πλέον να βγάλεις ολόκληρη τη σεζόν με 8-10 παίκτες.
Το πιο δύσκολο είναι να μπορείς κάποιες φορές να παίζεις 10-15 λεπτά και άλλες φορές να επιστρέφεις από έναν τραυματισμό ουσιαστικά χωρίς προπόνηση και να μπαίνεις κατευθείαν σε αγώνα.
Καθώς το ευρωπαϊκό μπάσκετ αλλάζει ραγδαία, με φιλόδοξους συλλόγους και νέους επενδυτές να μπαίνουν στο παιχνίδι, πώς πιστεύεις ότι θα είναι το τοπίο σε 2-3 χρόνια από σήμερα;
Είναι μια πολύ καλή ερώτηση. Νομίζω ότι όλοι μπορούν να προσπαθήσουν να προβλέψουν, αλλά κανείς δεν ξέρει.
Αν υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει πραγματικά ξεκάθαρη εικόνα, αυτός είναι ο Μίσκο [Ραζνάτοβιτς].
Κάποιοι από τους καλύτερους παίκτες στην Ευρώπη δεν θα αγωνίζονται καν στη EuroLeague. Όλοι οι νεαροί, οι νεαροί Ευρωπαίοι, πηγαίνουν στο κολέγιο. Μετά έχεις την Ιαπωνία. Κάθε χρόνο έχεις έναν, δύο ή τρεις πολύ καλούς παίκτες της EuroLeague που μπορούν να πάνε εκεί και να πάρουν πολύ περισσότερα χρήματα, ενώ και κάποιοι Αμερικανοί αποφασίζουν να πάνε εκεί αντί να έρθουν στην Ευρώπη.
Μετά υπάρχει και η Κίνα. Η Μέση Ανατολή αναπτύσσεται, αλλά υπάρχουν και όλο και περισσότερα χρήματα στην Ευρώπη. Υπάρχουν τόσα πολλά πρότζεκτ, συμβαίνουν τόσα πολλά πράγματα και τα χρήματα αυξάνονται παντού.
Όλοι ονειρεύονται επίσης το NBA Europe. Έχω παίξει και στα δύο πρωταθλήματα, αλλά ως Ευρωπαίος θέλω το μπάσκετ της EuroLeague. Αν θέλω να παίξω στο NBA ή να παρακολουθήσω NBA, θα δω NBA. Το δικό μας μπάσκετ έχει ήδη χαθεί, από τον τρόπο που παίζουμε και από την κατεύθυνση που ακολουθούν οι ευρωπαϊκές ομάδες. Είναι πλέον πολύ προσανατολισμένο προς το αμερικανικό μοντέλο.
Δεν ξέρω αν τώρα είναι πιο ανταγωνιστικό. Όταν ήμουν παιδί και έβλεπα τον Παναθηναϊκό, έβλεπα τον Σπανούλη, τον [Αντώνη] Φώτση και τον [Δημήτρη] Διαμαντίδη. Έβλεπα αυτούς τους παίκτες και, φυσικά, υπήρχαν και Αμερικανοί. Αλλά εκείνες οι ομάδες είχαν τους καλύτερους παίκτες της Ευρώπης.
Όταν βλέπω τη Ζάλγκιρις, θέλω να βλέπω Λιθουανούς παίκτες. Όταν βλέπω την Παρτίζαν, θέλω να βλέπω Σέρβους παίκτες. Δεν θέλω όλες οι ομάδες να μοιάζουν μεταξύ τους.
Κάποιοι μπορεί να πουν ότι είμαι παλιομοδίτης. Αλλά αυτή είναι η άποψή μου. Ένα πράγμα είναι βέβαιο: το μπάσκετ, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αναπτύσσεται. Τα χρήματα επίσης αυξάνονται παντού. Τουλάχιστον από επιχειρηματικής άποψης, αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή είναι εκπληκτικό.
Όταν επιστρέφαμε στην Ευρώπη από το NBA, τα δύο ή τρία εκατομμύρια ήταν τα μεγαλύτερα συμβόλαια. Τώρα υπάρχουν παίκτες των δύο εκατομμυρίων ευρώ σχεδόν σε κάθε ομάδα.
Υποθέτω ότι τα χρήματα αυξάνονται συνεχώς. Αλλά έχω την αίσθηση ότι τώρα αυτό συμβαίνει ακόμη πιο γρήγορα από πριν.
Τσέντι Οσμάν, μεταγραφική αγορά και η νέα τάξη πραγμάτων στη EuroLeague
Κοιτάζοντας συνολικά τη φετινή offseason της EuroLeague, ποια ήταν για εσένα η μεγαλύτερη μεταγραφή ή η μεγαλύτερη έκπληξη; Εγώ, για παράδειγμα, δεν περίμενα ότι ο Τσέντι Οσμάν θα υπέγραφε στον ΠΑΟΚ.
Σίγουρα. Για εμένα, αυτό είναι αρκετά δύσκολο να το καταλάβω. Είναι Τούρκος, υπάρχουν τρεις ομάδες EuroLeague στην Τουρκία και πηγαίνει στην Ελλάδα χωρίς να παίζει στη EuroLeague;
Όμως ο καθένας περιμένει διαφορετικά πράγματα από την καριέρα του, ανάλογα με τη φάση στην οποία βρίσκεται. Οπότε, αν το έκανε, υποθέτω ότι θέλει να μείνει στην Ελλάδα ή ίσως να θέλει να παίξει για τον [Αντρέα] Τρινκιέρι. Αυτό ήταν πραγματικά μεγάλη έκπληξη.
Αλλά και η συμφωνία του Παναθηναϊκού με τον [Σιλβέν] Φρανσίσκο ήταν απρόσμενη. Ο Μόουζες Ράιτ, ο οποίος υποτίθεται ότι θα πήγαινε στην Μπαρτσελόνα και τελικά κατέληξε στη Μιλάνο, ήταν επίσης κάτι τρελό. Θα είναι μια πραγματικά ενδιαφέρουσα σεζόν.
Φυσικά, υπάρχει ο Ολυμπιακός, που παίζει εκπληκτικά εδώ και πολλά χρόνια. Υπάρχει ο Παναθηναϊκός, που δημιουργεί τρομερές ομάδες και φέρνει πίσω τον Ζέλικο. Όταν όμως επιστρέψουν οι Ρώσοι, θα υπάρχουν άλλες δύο ή τρεις πραγματικά ανταγωνιστικές ομάδες που θα μπορούν επίσης να ξοδέψουν πολλά χρήματα.
Αναρωτιέμαι επίσης αν και πότε κάποιες ομάδες θα αρχίσουν να παίζουν αποκλειστικά στη EuroLeague, κάτι που αποτελεί επίσης πιθανό σενάριο για το μέλλον.
Το πιο δύσκολο είναι να φτάσεις στο Final Four και να χάσεις ένα παιχνίδι. Είναι τόσο άδικο. Σε ένα παιχνίδι μπορούν να συμβούν τα πάντα.
«Η αποχώρηση από το NBA ήταν λάθος»
Το 2018 πήγες στη Φενέρμπαχτσε προερχόμενος από το NBA. Χρόνια αργότερα, εξακολουθείς να πιστεύεις ότι η απόφαση να φύγεις τότε από το Σαν Αντόνιο ήταν σωστή;
Όχι, νομίζω ότι ήταν λάθος. Είχα ακόμη έναν χρόνο στο συμβόλαιό μου και player option. Σε όλη την καριέρα και σε όλη μου τη ζωή ήμουν ανυπόμονος με τα πάντα. Ίσως επειδή φοβάμαι το μέλλον.
Ποιος ξέρει τι μπορεί να συμβεί στο NBA; Το δυσκολότερο είναι να υπογράψεις το δεύτερο συμβόλαιο, κάτι που εγώ είχα καταφέρει. Μετά, όλα είναι πιθανά. Μερικές φορές χρειάζεσαι περισσότερο χρόνο από άλλους, αλλά όλα είναι πιθανά. Σίγουρα έπρεπε να είχα μείνει εκεί.
Έχω κάνει πολλά λάθη στη ζωή μου, εντός και εκτός μπάσκετ. Υποθέτω ότι οι έξυπνοι άνθρωποι απλώς κοιτάζουν το παρελθόν και προσπαθούν να μάθουν από αυτό. Πιστεύω επίσης ότι σήμερα είμαι πιο υπομονετικός απ’ ό,τι όταν ήμουν νεότερος.
Αλλά σίγουρα, αν μπορούσα να μιλήσω στον νεότερο εαυτό μου, θα του έλεγα να κάνει περισσότερη υπομονή και να μείνει εκεί. Η μεγαλύτερη επιθυμία μου όταν ήμουν παιδί ήταν να παίξω στην εθνική ομάδα και να κατακτήσω πράγματα, κάτι που είχα την ευκαιρία να κάνω. Μετά, ήθελα να ζήσω την εμπειρία του NBA, κάτι που επίσης έκανα.
Ήθελα πάρα πολύ να κατακτήσω τη EuroLeague. Στην Ευρώπη όλα γίνονται πολύ γρήγορα. Στη Φενέρμπαχτσε δεν εξελίχθηκαν καλά τα πράγματα λόγω του τραυματισμού που είχα.
Στη συνέχεια, έπαιξα στη Ζάλγκιρις, η οποία μετά την Παρτίζαν είναι η αγαπημένη μου ομάδα. Ήταν εκπληκτικά, για να είμαι ειλικρινής. Είχα συμβόλαιο εκεί και δεν έπρεπε ποτέ να είχα φύγει. Ήταν η καλύτερη εμπειρία της καριέρας μου.
Αγάπησα πάρα πολύ την περίοδο που πέρασα εκεί. Ήταν πραγματικά υπέροχα. Συνολικά, το 95% των παικτών που αγωνίζονται στη Ζάλγκιρις μιλούν με τα καλύτερα λόγια για τον οργανισμό και τους ανθρώπους του. Είμαι ένας από αυτούς.
Ανασφάλεια, λάθη και το μάθημα της υπομονής
Έχεις πλέον καταλάβει τι ήταν αυτό που σε έκανε τότε να αισθάνεσαι τόσο ανασφαλής και να παίρνεις λανθασμένες αποφάσεις; Υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο μοτίβο;
Πάντα φοβόμουν μήπως τραυματιστώ, επειδή αντιμετώπιζα πολλές ατυχίες με τραυματισμούς από πολύ μικρή ηλικία. Καταλαβαίνω επίσης κάποια πράγματα επειδή ο πατέρας μου ήταν επαγγελματίας μπασκετμπολίστας. Τότε, βέβαια, τα χρήματα δεν ήταν τα ίδια.
Όταν πήγα στη Φενέρμπαχτσε, είχα ένα από τα μεγαλύτερα συμβόλαια στην Ευρώπη. Είμαι ένας άνθρωπος του οποίου το όνειρο ήταν και θα είναι πάντα να κατακτήσει τη EuroLeague. Υπήρχαν πολλά πράγματα που με οδήγησαν στην απόφαση να φύγω από το NBA.
Αλλά επίσης, όταν ήμουν 25 ετών, δεν πίστευα ποτέ ότι θα μπορούσα να παίζω μέχρι τα 35. Και τώρα θέλω να παίξω άλλα 2-3 χρόνια. Οπότε μπορεί τελικά να αγωνίζομαι μέχρι τα 38, κάτι που ποτέ δεν περίμενα.
Επίσης, ειδικά έχοντας μεγαλώσει δίπλα στον πατέρα μου, ο οποίος ανήκε σε διαφορετική γενιά, πίστευα ότι στα 32 μου θα ήμουν εξαντλημένος και δεν θα μπορούσα πλέον να αποδώσω στο υψηλότερο επίπεδο. Γιατί παλαιότερα οι παίκτες σταματούσαν το μπάσκετ πολύ νωρίτερα. Τώρα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για το πώς πρέπει να προπονούμαστε και πώς να φροντίζουμε το σώμα μας.
Δεν τα είχα όλα αυτά στο μυαλό μου και ήμουν πολύ ανυπόμονος. Αν είχα μείνει περισσότερα χρόνια στο NBA, θα μπορούσα να είχα επιστρέψει στην Ευρώπη υπό τις ίδιες συνθήκες. Αλλά έτσι είναι η ζωή. Κάνεις λάθη — και πρέπει να μάθεις να ζεις με αυτά. Πρέπει να έχεις υπομονή με τον εαυτό σου και με τους ανθρώπους. Όταν κάτι ή κάποιος δεν μου άρεσε, δεν ήθελα να ασχοληθώ μαζί του.
Μετά συνειδητοποιείς ότι υπάρχουν κι άλλα πράγματα στη ζωή πέρα από το μπάσκετ και ότι έχεις οικογένεια.
Συνειδητοποιείς επίσης ότι δεν υπάρχει άλλος Ντούσκο Βουγιόσεβιτς. Σε έκανε να πιστεύεις ότι αυτός ήταν ο τρόπος με τον οποίο έπρεπε να γίνονται τα πράγματα — ο τρόπος με τον οποίο έπρεπε να συμπεριφέρονται οι συμπαίκτες, ο τρόπος με τον οποίο έπρεπε να προπονούν οι προπονητές και ο τρόπος με τον οποίο έπρεπε να σου συμπεριφέρονται οι άνθρωποι του σταφ. Για πολύ καιρό περιμένεις ότι παντού θα είναι έτσι. Αλλά δεν είναι. Κάθε περιβάλλον είναι διαφορετικό και κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός.
Οπότε, το μεγαλύτερο μάθημα της ζωής μου ήταν η υπομονή — ειδικά απέναντι σε ανθρώπους που δεν μου άρεσαν ή σε εκείνους που δεν είχαν την ίδια εργασιακή νοοτροπία ή φιλοσοφία με εμένα.
Μερικές φορές δεν συνειδητοποιώ ότι πλησιάζω τα 35 και ότι, δυστυχώς, βρίσκομαι πολύ πιο κοντά στο τέλος απ’ ό,τι στην αρχή. Όταν βλέπω τον εαυτό μου με τη φανέλα της Παρτίζαν πριν από 13-14 χρόνια, νιώθω σαν να ήταν πριν από 3-4 χρόνια, καταλαβαίνεις; Όλα περνούν τόσο γρήγορα. Σίγουρα δεν υπάρχει πολύς χώρος για λάθη.
Θυμάμαι ότι για χρόνια αστειευόσουν πως θα παίζεις μέχρι τα 40. Εξακολουθεί να ισχύει αυτό ή τελικά θα σταματήσεις νωρίτερα;
Ναι. Δεν είμαι αντίθετος σε αυτό. Έχω σίγουρα ακόμη 2-3 χρόνια μπροστά μου. Μετά, θα εξαρτηθεί από τον ρόλο μου και την ποιότητα ζωής.
Αν ξέρεις πώς να προπονείσαι, αν ξέρεις πώς να φροντίζεις το σώμα σου, αν είσαι λίγο περίεργος και ψάχνεσαι γύρω από όλα αυτά τα ζητήματα, πραγματικά πιστεύω ότι μπορείς να παίζεις μέχρι τα 36-40 χωρίς σημαντική πτώση σε σχέση με το επίπεδο που είχες στα 25 σου.