Σε ηλικία μόλις 40 ετών, ο Πέπε Ποέτα ζει ήδη αυτό που πολλοί προπονητές κυνηγούν για μια ολόκληρη καριέρα: την ευκαιρία να ηγηθεί ενός από τους μεγαλύτερους συλλόγους του ευρωπαϊκού μπάσκετ. Το βιογραφικό του ως πρώτος προπονητής μπορεί να είναι ακόμα στα σπάργανα, αλλά οι εμπειρίες που έχει συσσωρεύσει σε σχεδόν δύο δεκαετίες στο άθλημα έχουν επιταχύνει την εξέλιξή του, διαμορφώνοντας μια μπασκετική φιλοσοφία που συνδυάζει ταπεινότητα, προσαρμοστικότητα και αδιάκοπη ανταγωνιστικότητα.
Πολύ πριν βρεθεί στο προσκήνιο ως πρώτος προπονητής της Αρμάνι Μιλάνο, ο Ποέτα έχτισε μια αξιοσέβαστη καριέρα ως ένας από τους πιο έξυπνους πόιντ γκαρντ της Ιταλίας. Οι «στρατηγοί» του παρκέ συχνά περιγράφονται ως προπονητές μέσα στο γήπεδο, και αυτή η ετικέτα του ταίριαζε απόλυτα.
Από τα πρώτα του χρόνια στο Σαλέρνο και το Βερόλι μέχρι τις θητείες του σε Τέραμο, Βίρτους Μπολόνια, Μπασκόνια, Μανρέσα, Τρέντο, Τορίνο, Ρέτζιο Εμίλια και Κρεμόνα, ο Ποέτα κέρδισε τη φήμη ότι έβλεπε το παιχνίδι ένα βήμα μπροστά. Εκπροσώπησε επίσης την εθνική ομάδα της Ιταλίας, εμπειρίες που διεύρυναν τόσο την κατανόησή του για το μπάσκετ όσο και τις ηγετικές του ικανότητες.
Η απόσυρση, ωστόσο, δεν σήμανε ποτέ το τέλος. Απλώς άνοιξε την πόρτα σε μια δεύτερη καριέρα που φαίνεται εξίσου υποσχόμενη με την πρώτη. Αφού υπηρέτησε ως ένας από τους βοηθούς του Έτορε Μεσίνα στο Μιλάνο και ταυτόχρονα εργάστηκε με την εθνική ομάδα της Ιταλίας υπό τον Τζιανμάρκο Ποτζέκο, ο Ποέτα καθιερώθηκε γρήγορα ως ένα από τα πιο λαμπρά νεαρά προπονητικά μυαλά στην Ευρώπη.
Η εντυπωσιακή του δουλειά με την Μπρέσια, την οποία οδήγησε στους πρώτους τελικούς του ιταλικού πρωταθλήματος στην ιστορία του συλλόγου, του χάρισε την ευκαιρία να επιστρέψει στο Μιλάνο ως ο επικεφαλής.
Η πρώτη του πλήρης σεζόν δύσκολα θα μπορούσε να εξελιχθεί καλύτερα. Στο εγχώριο μέτωπο, η Αρμάνι σάρωσε κάθε διαθέσιμο τρόπαιο, κατακτώντας το ιταλικό πρωτάθλημα, το Κύπελλο Ιταλίας και το ιταλικό Σούπερ Καπ.
Ωστόσο, παρά τους τίτλους, ο Ποέτα δεν έκρυψε ποτέ τα στάνταρ του. Τα πλέι οφ της EuroLeague παρέμειναν εκτός εμβέλειας, και καθ’ όλη τη διάρκεια της συζήτησής μας επιστρέφει επανειλημμένα στην ανάληψη ευθύνης αντί για δικαιολογίες, επιμένοντας ότι «το γήπεδο ποτέ δεν λέει ψέματα».
Αυτές τις μέρες, ο Ποέτα βρισκόταν στην Αθήνα για το Συνέδριο Προπονητών της EuroLeague, που διοργανώθηκε από το EuroLeague Head Coaches Board στο T-Center.
Το SKWEEK άδραξε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τον Ιταλό προπονητή σε μια εκτενή συζήτηση που ξεπέρασε κατά πολύ την τακτική. Συζητήσαμε για τη σχέση του με τον Μεσίνα, γιατί η γλώσσα του σώματος έχει μεγαλύτερη σημασία από τα χαμένα σουτ, τη δύσκολη απόφαση να αφήσει εκτός ομάδας τον Λορέντζο Μπράουν, την άφιξη του Άλεκ Πίτερς, το μέλλον της ομάδας, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ευρωπαϊκό μπάσκετ και γιατί, παρόλο που έχει ήδη κερδίσει τόσα πολλά, εξακολουθεί να πιστεύει ότι έχει τα πάντα να αποδείξει.
Ως προπονητής, μιλάτε πάντα για ενθουσιασμό και ανεκτικότητα στα λάθη. Ποιο είναι το ένα λάθος που απλά δεν μπορείτε να ανεχτείτε;
Η κακή γλώσσα του σώματος. Για μένα, αυτό είναι το μόνο πράγμα που δεν ανέχομαι. Προτιμώ κάποιος να μου πει «άντε γ…» παρά να δείξει κακή body language. Είναι ένα από τα ελάχιστα πράγματα που δεν μπορώ να δεχτώ.
Πώς αναγνωρίζετε την κακή γλώσσα του σώματος;
Ίσως είναι η εμπειρία.
Όλοι παρατηρούν την κακή γλώσσα του σώματος, και είναι μεταδοτική. Ακριβώς όπως ο ενθουσιασμός είναι μεταδοτικός. Αν μπεις σε ένα δωμάτιο και υπάρχουν τρεις άνθρωποι που γελάνε, δεν μπορείς παρά να χαμογελάσεις. Η κακή γλώσσα του σώματος λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο, μόνο με αρνητική έννοια.
Πόσο σημαντική είναι η ανιδιοτέλεια;
Αυτό εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του παίκτη. Μερικοί παίκτες είναι από τη φύση τους πιο ανιδιοτελείς από άλλους. Υπάρχουν επίσης ρόλοι όπου χρειάζεσαι παίκτες που είναι πιο εγωιστές, με την μπασκετική έννοια. Λογικά, κάθε προπονητής θα ήθελε να έχει ανιδιοτελείς παίκτες, αλλά μερικές φορές χρειάζεσαι και κάποιον με προσωπικότητα που θέλει να αναλάβει την ευθύνη.
Ποιος είναι ο πιο ανιδιοτελής παίκτης που έχετε γνωρίσει ποτέ;
Αυτή είναι μια καλή ερώτηση. Πιθανότατα ο πρώην συμπαίκτης μου, Άντζελο Τζίλι. Έπαιξε επίσης πολλά χρόνια στην EuroLeague.
Πολλοί προπονητές μιλούν για τη διαχείριση της ομάδας, αλλά όταν έρχονται οι αποφασιστικές στιγμές βασίζονται πάντα στην ιεραρχία. Εσείς συχνά φαίνεται να δίνετε προτεραιότητα στην αξιοκρατία.
Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά στο τέλος, κάθε προπονητής το κάνει. Νομίζω ότι ο προπονητής είναι ο πιο ανιδιοτελής άνθρωπος από όλους. Ο Σάρας το είπε τις προάλλες. Ο προπονητής είναι ο πιο ανιδιοτελής άνθρωπος γιατί είναι ο μόνος που σκέφτεται μόνο τη νίκη. Προσπαθεί να κάνει ό,τι είναι σωστό για να κερδίσει.
Πόσο δύσκολο είναι να πείτε σε έναν σημαντικό παίκτη ότι δεν πρόκειται να παίξει απόψε;
Πολύ, πολύ δύσκολο. Προσπαθείς να μην βάζεις τον εαυτό σου σε τέτοιες καταστάσεις γιατί η ιεραρχία είναι σημαντική. Η αξιοκρατία πρέπει να υπάρχει μέσα σε αυτές τις ιεραρχίες.
Αν έπρεπε να επιλέξετε μια στιγμή που νιώσατε πραγματικά ότι γίνατε ο πρώτος προπονητής της Αρμάνι Μιλάνο —όχι στα χαρτιά, αλλά μέσα στα αποδυτήρια— ποια θα ήταν αυτή;
Πιθανότατα όταν κερδίσαμε το Κύπελλο Ιταλίας. Ήταν μια τεράστια ανακούφιση. Ήταν το πρώτο τρόπαιο της προπονητικής μου καριέρας, και η Μιλάνο δεν είχε κερδίσει το Κύπελλο Ιταλίας εδώ και τέσσερα χρόνια. Αυτή ήταν η στιγμή που ένιωσα ιδιαίτερα χαρούμενος.
Ακόμα και σήμερα, όμως, προσπαθώ να μην αισθάνομαι το βάρος του να κάθομαι σε έναν τόσο σημαντικό πάγκο, σε έναν τόσο σημαντικό ρόλο, διαδεχόμενος τόσους θρυλικούς προπονητές. Διαφορετικά, αυτό το βάρος θα μπορούσε να σε συντρίψει. Απλώς προσπαθώ να απολαμβάνω τη στιγμή και να απολαμβάνω το ταξίδι.
Κατά τη διάρκεια της περασμένης σεζόν, υπήρξε κάποια συγκεκριμένη στιγμή; Ένα τάιμ άουτ; Μια συζήτηση με έναν από τους βετεράνους;
Όχι. Η καθοριστική στιγμή ήταν όταν αποφασίσαμε μαζί με τον σύλλογο να αφήσουμε εκτός τον Λορέντζο Μπράουν. Αυτό δεν ήταν εύκολο για μένα.
Γιατί;
Επειδή για έναν πρωτοεμφανιζόμενο προπονητή σαν εμένα, το να αφήσω εκτός μια τόσο σημαντική προσωπικότητα —έναν παίκτη του δικού του αναστήματος— δεν ήταν εύκολο. Αλλά το έκανα για το καλό όλων.
Τι δεν λειτούργησε;
Ο Λορέντζο είναι ένας ιδιαίτερος παίκτης. Χρειάζεται να περνάει πολλά λεπτά στο παρκέ λόγω του τύπου του παίκτη που είναι. Είχε επίσης υποφέρει από πολλά σωματικά προβλήματα τους τελευταίους τρεις ή τέσσερις μήνες της σεζόν. Στο μεταξύ, η ομάδα είχε βρει διαφορετικές ισορροπίες, και ήταν δύσκολο να τον επαναφέρουμε σε έναν δευτερεύοντα ρόλο. Έτσι απλά πήγαν τα πράγματα.
Τώρα έχετε τον Άλεκ Πίτερς, έναν από τους καλύτερους σουτέρ στην Ευρώπη. Έρχεται επίσης επειδή αναζητά έναν πιο κεντρικό ρόλο από αυτόν που είχε πριν. Πόσο σημαντικό είναι, όταν χτίζετε μια ομάδα, να τον πείσετε ότι θα είναι πρωταγωνιστής στο Μιλάνο;
Είναι σημαντικό. Αλλά νομίζω ότι ο Άλεκ είναι ένας από τους πιο έξυπνους ανθρώπους που ξέρω στο μπάσκετ. Έχει εξαιρετικά υψηλό μπασκετικό IQ. Είναι ένας έξυπνος παίκτης. Σίγουρα θα έχει κεντρικό ρόλο.
Θα λέγατε ότι ο Πίτερς είναι απλώς ένα ακόμη κομμάτι του παζλ;
Όχι. Είναι ένα από τα σημαντικά κομμάτια του παζλ πάνω στο οποίο χτίζουμε αυτή την ομάδα. Σίγουρα θα είναι ο βασικός μας πάουερ φόργουορντ. Είναι ένας από τους παίκτες-κλειδιά γύρω από τους οποίους χτίζουμε το μέλλον.
Ο Πίτερς προέρχεται επίσης από τέσσερα συνεχόμενα Final Four, έναν τίτλο EuroLeague, και ένα από τα πιο καθιερωμένα συστήματα στην Ευρώπη. Ως προπονητής, προτιμάτε να προσαρμόσετε το σύστημά σας σε έναν παίκτη αυτού του επιπέδου, ή να του ζητήσετε να προσαρμοστεί για άλλη μια φορά;
Πιστεύω ότι ένας προπονητής πρέπει να αναδεικνύει τα δυνατά σημεία των παικτών του και να κρύβει τις αδυναμίες τους. Δεν πρέπει να υπάρχει μια μπασκετική φιλοσοφία που να είναι ανεξάρτητη από τους παίκτες. Πρέπει να υπάρχει ένα στυλ μπάσκετ που να είναι λειτουργικό για τους παίκτες που έχεις.
Όταν είχα τον Μίρο Μπίλαν στην Μπρέσια, παίζαμε είκοσι post-up ανά παιχνίδι. Δεν είμαι οπαδός των post-up, αλλά ήταν αυτό που χρειαζόταν η ομάδα. Φέτος ουσιαστικά δεν παίξαμε καθόλου post-up.
Πολλοί προπονητές σήμερα παραπονιούνται για το πρόγραμμα, τη φουσκωμένη μεταγραφική αγορά και την αδυναμία δημιουργίας συνέχειας. Εσείς ανήκετε σε μια νεότερη γενιά. Πιστεύετε ότι ο ρόλος του προπονητή γίνεται λιγότερο τεχνικός και περισσότερο διοικητικός;
Όχι, δεν νομίζω ότι αυτό είναι αλήθεια. Υπάρχουν περισσότερα παιχνίδια, αλλά μπορείς ακόμα να δεις καθαρά την ταυτότητα των ομάδων. Υπάρχουν πολλοί εξαιρετικοί προπονητές στην Ευρώπη, και αυτό φαίνεται.
Σίγουρα υπάρχουν πάρα πολλά παιχνίδια —συμφωνώ με όλους τους άλλους προπονητές σε αυτό. Είναι ένα φορμάτ που δεν μπορεί να λειτουργήσει, ειδικά με την ένταση του μπάσκετ στην Ευρώπη. Έπειτα, υπάρχουν τα ταξίδια που πρέπει να κάνουμε. Δεν είναι καν θέμα αποστάσεων σε σύγκριση με τις ΗΠΑ· είναι όλα τα υπόλοιπα. Για να πάμε στην Τουρκία, για παράδειγμα, μπορεί να περάσουμε δύο ώρες στα τελωνεία. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους αυτό το ημερολόγιο δεν βοηθά κανέναν.
Δεν βοηθά τους προπονητές, δεν βοηθά τους παίκτες, και δεν βοηθά καν την ποιότητα του θεάματος.
Κατά τη γνώμη σας, ποιο είναι το μεγαλύτερο ζήτημα που αντιμετωπίζει σήμερα το ευρωπαϊκό μπάσκετ;
Στην πραγματικότητα, πιστεύω ότι το ευρωπαϊκό μπάσκετ αναπτύσσεται. Μπορείς να το δεις από τις επενδύσεις που έρχονται, από την ποιότητα των αγώνων και την ποιότητα του μπάσκετ που παίζεται.
Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια πιο λειτουργική φόρμουλα μεταξύ της EuroLeague, των εγχώριων πρωταθλημάτων και της FIBA για τις εθνικές ομάδες. Δεν λέω ότι πρέπει να φέρουμε την επανάσταση σε όλα, αλλά πρέπει να βρούμε κοινό έδαφος.
Υπάρχουν παίκτες που τελείωσαν τη σεζόν με τον σύλλογό τους στις 21 Ιουνίου και παίζουν ακόμα σήμερα. Εμείς τελειώσαμε τους τελικούς με τη Βενέτσια στις 20 Ιουνίου, και έχω ακόμα τέσσερις παίκτες που παίζουν, και δεν θα τελειώσουν μέχρι τις 7 Ιουλίου. Στη συνέχεια, στις 10 Αυγούστου θα παρουσιαστούν στις εθνικές τους ομάδες, και υπάρχει άλλο ένα διεθνές παράθυρο τον Αύγουστο.
Είναι «βυθισμένοι» στο μπάσκετ για 12 συνεχόμενους μήνες. Αυτό δεν είναι φυσιολογικό. Δεν μπορεί να συνεχιστεί έτσι.
Τι πρέπει να γίνει;
Δεν ξέρω. Είμαι απλώς ένας προπονητής.
Υπάρχει κάτι που η δική σας γενιά προπονητών πρέπει ακόμα να μάθει από θρύλους όπως ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς;
Τα πάντα. Το να περνάς απλώς δύο ή τρεις μέρες εδώ με προπονητές όπως ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς, ο Σάρας, ο Τσάβι Πασκουάλ, ο Δημήτρης Ιτούδης, ο Πάμπλο Λάσο και όλοι οι άλλοι είναι απίστευτα ενθαρρυντικό. Με εμπνέουν γιατί είναι απίστευτα προετοιμασμένοι, απόλυτα αφοσιωμένοι και έχουν απίστευτη εμπειρία. Έχουν κερδίσει τόσα πολλά, κι όμως εξακολουθούν να έχουν τεράστια πείνα. Αυτό είναι ένα όμορφο πράγμα.
Έχουν μια ξεχωριστή αύρα. Έχουν ηγετικότητα. Έχουν κουλτούρα.
Πιστεύω ειλικρινά ότι η EuroLeague έχει τους καλύτερους προπονητές στον κόσμο. Απλώς προσπαθώ να μάθω, να απορροφήσω και να κλέψω όσα περισσότερα μπορώ από αυτούς.
Είναι όλοι άνθρωποι του μπάσκετ. Ζουν για το μπάσκετ. Έχουν κερδίσει τόσα πολλά, και αν παρατηρήσετε, όλοι μιλούν τρεις ή τέσσερις γλώσσες. Είναι καλλιεργημένοι, ικανοί άνθρωποι. Νομίζω ότι αυτό είναι μια τεράστια προστιθέμενη αξία.
Ο Έτορε Μεσίνα είπε ότι η δουλειά του ήταν να αλλάξει την κουλτούρα στην Αρμάνι Μιλάνο, και ότι η παράδοση θα έπρεπε να είχε περάσει σε εσάς πιο σταδιακά. Κληρονομήσατε μια ομάδα χτισμένη από αυτόν, αλλά σήμερα χτίζετε μια ομάδα που μιλάει όλο και περισσότερο τη δική σας γλώσσα. Ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που αποφασίσατε να αλλάξετε;
Ο Έτορε μού άφησε μια ομάδα με την οποία κερδίσαμε τα πάντα στην Ιταλία, οπότε είμαι πολύ χαρούμενος. Προσπαθήσαμε να ανανεώσουμε με πολλούς από τους παίκτες που είχαμε, αλλά δεν μπορούσαμε γιατί η αγορά της EuroLeague κινείται σε μια διαφορετική κατεύθυνση. Δεν είμαστε αρκετά ισχυροί οικονομικά για να κρατήσουμε παίκτες αυτού του επιπέδου. Ωστόσο, χτίζουμε μια ομάδα με έντονη αίσθηση του ανήκειν, πολλή πείνα, και θέλουμε να κάνουμε τους ιδιοκτήτες και τους οπαδούς μας περήφανους.
Είπατε ότι η Αρμάνι Μιλάνο δεν άξιζε τα πλέι οφ της EuroLeague. Ποια είναι η πιο άβολη αλήθεια;
Δεν ήμασταν αρκετά κυνικοί, ούτε αρκετά σκληροί, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν αξίζαμε τα πλέι οφ της EuroLeague. Υπάρχουν ομάδες που έπαιξαν καλύτερα, πιο δυνατά, που το απέδειξαν περισσότερο, και το γήπεδο ποτέ δεν λέει ψέματα.
Τι σας δίνει το μεγαλύτερο κίνητρο σχετικά με την ευθύνη του να είστε ο πρώτος προπονητής της Αρμάνι Μιλάνο; Σας φοβίζει το γεγονός ότι, από εδώ και στο εξής, κάθε απόφαση θα αποδίδεται τελικά σε εσάς;
Όχι, αυτό είναι υπερβολή.
Υπάρχει ο σύλλογος, υπάρχει ο Ντανιέλε Μπαϊέζι (ο Αθλητικός Διευθυντής), υπάρχει ο Χρήστος Σταυρόπουλος (ο Γενικός Διευθυντής)… Δεν είμαι μόνο εγώ. Έχουμε ήδη επτά ή οκτώ παίκτες υπό συμβόλαιο.
Όπως ακριβώς έκανα ως παίκτης, έτσι και ως προπονητής προσπαθώ να απολαμβάνω το ταξίδι χωρίς να σκέφτομαι συνεχώς τον προορισμό.
Σήμερα οδηγώ ένα σημαντικό αυτοκίνητο. Θέλω να το απολαύσω και να κάνω το καλύτερο δυνατό.
Μέσα σε λίγους μήνες, έχετε κερδίσει τρόπαια, έχετε πάρει εξαιρετικά δύσκολες αποφάσεις και έχετε κερδίσει την εμπιστοσύνη ενός από τους μεγαλύτερους συλλόγους της Ευρώπης. Υπάρχει ακόμα κάτι που νιώθετε ότι πρέπει να αποδείξετε;
Σας ευχαριστώ που το λέτε αυτό.
Αλλά η αλήθεια είναι ότι το ταξίδι είναι μακρύ, και όλοι ξέρουμε ότι η ζωή ενός προπονητή μοιάζει με ηλεκτροκαρδιογράφημα. Πηγαίνει πάνω-κάτω.
Όταν είναι έτσι, πρέπει να είσαι αρκετά καλός για να αποδεικνύεις τον εαυτό σου κάθε μέρα. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Στον αθλητισμό, ειδικά ως προπονητής, κανείς δεν ζει με τις αναμνήσεις.
Υπάρχει μόνο το παρόν και το μέλλον.
Τι σας είπε αυτό το Final Four της EuroLeague για το σημερινό ευρωπαϊκό μπάσκετ;
Ήταν ένα σπουδαίο Final Four και ένας σπουδαίος τελικός.
Η Ρεάλ Μαδρίτης προσπάθησε να δημιουργήσει προβλήματα μέσω της τακτικής, ειδικά επειδή δεν είχαν το συνηθισμένο τους μέγεθος στη ρακέτα. Ο Ολυμπιακός ήταν κυνικός. Κατάφεραν να κερδίσουν παρόλο που έπαιζαν υπό τεράστια πίεση.
Τι λείπει ακόμα από την Olimpia Milano σε αυτό το σημείο για να μπορέσει να φτάσει στο Final Four;
Όχι, όχι… πρώτα απ’ όλα, πρέπει να προκριθούμε στα πλέι οφ.
Ο στόχος μας είναι να προσπαθήσουμε να μπούμε στα πλέι οφ με κάθε δυνατό τρόπο. Αλλά αν δεν τα καταφέρουμε, δεν θα πρέπει αυτόματα να θεωρηθεί αποτυχία.
Δεν μου αρέσει να μιλάω για προϋπολογισμούς, αλλά είναι προφανές ότι υπάρχουν πολλοί σύλλογοι που έχουν ξοδέψει πολύ περισσότερα από εμάς.
Έχετε εντοπίσει ξεκάθαρα τι χρειάζεται ακόμα το ρόστερ;
Ναι. Μας λείπουν ακόμα δύο παίκτες: ένας περιφερειακός και ένας ψηλός. Αυτό είναι σίγουρο.