Πώς ο θρύλος της Λιθουανίας έχασε τα καλύτερα χρόνια του μακριά από το NBA και γιατί πολλοί πιστεύουν ότι θα μπορούσε να είχε αλλάξει την ιστορία του πρωταθλήματος
Υπάρχουν παίκτες που άφησαν το αποτύπωμά τους στο NBA. Υπάρχουν κι εκείνοι που άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το παιχνίδι. Και μετά υπάρχει ο Αρβίντας Σαμπόνις, ένας μπασκετμπολίστας που ανήκει σε μια ξεχωριστή κατηγορία: στους θρύλους που το NBA δεν πρόλαβε ποτέ να δει πραγματικά.
Όταν ο Σαμπόνις πάτησε για πρώτη φορά τα παρκέ του NBA το 1995 με τη φανέλα των Πόρτλαντ Τρέιλ Μπλέιζερς, ήταν ήδη 31 ετών. Το σώμα του κουβαλούσε χρόνια καταπόνησης, σοβαρούς τραυματισμούς και αμέτρητα χιλιόμετρα στα γήπεδα της Ευρώπης και της Σοβιετικής Ένωσης. Το όνομά του, όμως, είχε προηγηθεί κατά πολύ της άφιξής του στην Αμερική. Για όσους τον είχαν παρακολουθήσει στα νιάτα του, ο Σαμπόνις δεν ήταν απλώς ένας σπουδαίος σέντερ. Ήταν ίσως το πιο ολοκληρωμένο ταλέντο ψηλού που είχε εμφανιστεί ποτέ.
Ο παίκτης που έμοιαζε να έρχεται από το μέλλον
Στα μέσα της δεκαετίας του ’80, ο ύψους 2,21 μ. Λιθουανός έκανε πράγματα που θεωρούνταν αδιανόητα για έναν παίκτη των διαστάσεών του. Κατέβαζε την μπάλα σαν γκαρντ, έτρεχε το ανοιχτό γήπεδο, δημιουργούσε για τους συμπαίκτες του και σούταρε από μακριά σε μια εποχή όπου οι περισσότεροι σέντερ περιορίζονταν στο «ζωγραφιστό».
Πολλά από τα στοιχεία που αργότερα θα έκαναν διάσημους παίκτες όπως ο Νίκολα Γιόκιτς ή ο Τζοέλ Εμπίντ, ο Σαμπόνις τα παρουσίαζε δεκαετίες νωρίτερα. Ο συνδυασμός όγκου, τεχνικής κατάρτισης, μπασκετικής ευφυΐας και δημιουργίας τον είχε μετατρέψει σε φαινόμενο. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί σκάουτερ του NBA της εποχής θεωρούσαν πως διέθετε το ταβάνι ενός παίκτη που θα μπορούσε να κυριαρχήσει στο πρωτάθλημα.
Το πολιτικό τείχος που τον κράτησε μακριά
Οι Μπλέιζερς τον επέλεξαν στο Draft του 1986, γνωρίζοντας όμως ότι η μετακίνησή του στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν σχεδόν αδύνατη.
Η Σοβιετική Ένωση δεν επέτρεπε εύκολα στους κορυφαίους αθλητές της να φύγουν για το εξωτερικό και ειδικά για το NBA. Έτσι, ενώ οι συνομήλικοί του ξεκινούσαν τις καριέρες τους στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Σαμπόνις συνέχιζε να αγωνίζεται στην Ευρώπη, χτίζοντας έναν μύθο που μεγάλωνε χρόνο με τον χρόνο.
Το 1988 οδήγησε τη Σοβιετική Ένωση στο χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ, νικώντας την πανίσχυρη ομάδα των ΗΠΑ. Εκείνη την περίοδο βρισκόταν στο απόγειο των δυνατοτήτων του. Πολλοί θεωρούν ότι εκείνα τα χρόνια αντιπροσώπευαν την πραγματική κορύφωση της καριέρας του κι είναι ακριβώς αυτά τα χρόνια που το NBA δεν είδε ποτέ.
Οι τραυματισμοί που άλλαξαν τα πάντα
Η μεγαλύτερη ειρωνεία στην ιστορία του Σαμπόνις είναι ότι το κορμί του άρχισε να λυγίζει πριν καν αποκτήσει την ευκαιρία να αγωνιστεί στο κορυφαίο πρωτάθλημα του κόσμου.
Σοβαροί τραυματισμοί στους αχίλλειους τένοντες και στα γόνατα περιόρισαν δραματικά την αθλητικότητά του. Άνθρωποι που τον είχαν δει πριν και μετά τους τραυματισμούς μιλούσαν ουσιαστικά για δύο διαφορετικούς παίκτες.
Ο εκρηκτικός αθλητής των 80s μετατράπηκε σταδιακά σε έναν πιο αργό αλλά εξαιρετικά ευφυή σέντερ, ο οποίος στηριζόταν πλέον περισσότερο στο μυαλό παρά στα φυσικά του προσόντα. Ακόμη κι έτσι, παρέμεινε κορυφαίος…
Τι είδε τελικά το NBA
Όταν εντάχθηκε στους Μπλέιζερς το 1995, πολλοί πίστευαν ότι είχε πλέον χάσει τα καλύτερά του χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα. Στην rookie σεζόν του αναδείχθηκε μέλος της All-Rookie First Team, ενώ βοήθησε το Πόρτλαντ να παραμείνει ανταγωνιστικό σε μια ιδιαίτερα απαιτητική Δυτική Περιφέρεια.
Οι αριθμοί του δεν εντυπωσιάζουν με τα σημερινά δεδομένα: 12 πόντοι, 7,3 ριμπάουντ και 2,1 ασίστ κατά μέσο όρο στην καριέρα του στο NBA. Όμως, όσοι τον αντιμετώπισαν θυμούνται κάτι διαφορετικό από τα στατιστικά.
Θυμούνται έναν σέντερ που έβλεπε το παιχνίδι δύο κινήσεις μπροστά από όλους τους υπόλοιπους. Θυμούνται έναν παίκτη που μπορούσε να αλλάξει τη ροή μιας επίθεσης με μία πάσα. Θυμούνται έναν μπασκετμπολίστα που συνέχιζε να επηρεάζει αγώνες ενώ κινούνταν με γόνατα που έμοιαζαν να έχουν υποστεί δεκαετίες φθοράς.
Το μεγαλύτερο «what if» στην ιστορία των ψηλών
Οι συζητήσεις για το πού θα έφτανε ο Σαμπόνις αν είχε αγωνιστεί στο NBA από τα 22 ή τα 23 του χρόνια παραμένουν «ζωντανές» μέχρι σήμερα. Ορισμένοι βετεράνοι προπονητές και σκάουτερ έχουν υποστηρίξει ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους σέντερ όλων των εποχών. Άλλοι πιστεύουν ότι θα είχε επηρεάσει την εξέλιξη της θέσης του ψηλού πολύ νωρίτερα από ό,τι συνέβη τελικά. Η αλήθεια δεν θα γίνει ποτέ γνωστή…
Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι το NBA είδε μια φθαρμένη εκδοχή του Σαμπόνις και παρ’ όλα αυτά εντυπωσιάστηκε. Κι αυτό από μόνο του λέει πολλά. Γιατί αν ο 31χρονος Σαμπόνις με τα προβληματικά γόνατα μπορούσε να σταθεί απέναντι στους κορυφαίους ψηλούς της εποχής, τότε η σκέψη του τι θα μπορούσε να είχε κάνει ο νεαρός Σαμπόνις παραμένει μία από τις πιο συναρπαστικές χαμένες ιστορίες στην ιστορία του παγκόσμιου μπάσκετ.
Ίσως τελικά ο Αρβίντας Σαμπόνις να μην είναι απλώς ένας θρύλος της Ευρώπης. Ίσως να είναι ο σπουδαιότερος παίκτης που το NBA δεν πρόλαβε ποτέ να γνωρίσει στην πραγματική του μορφή.